Tin tức

Thu hút FDI: Nguy cơ nhập khẩu ô nhiễm

Vì ham thành tích, nhiều địa địa phương đã bỏ qua mong muốn có được những FDI công nghệ cao, tiết kiệm năng lượng, thân thiện môi trường. Thậm chí, có biểu hiện say mê với những dự án lớn, chiếm đất, gây ô nhiễm.

Vì ham thành tích, nhiều địa địa phương đã bỏ qua mong muốn có được những FDI công nghệ cao, tiết kiệm năng lượng, thân thiện môi trường. Thậm chí, có biểu hiện say mê với những dự án lớn, chiếm đất, gây ô nhiễm.

FDI ham tài nguyên rẻ Việt Nam

Theo Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư, ông Bùi Quang Vinh, thừa nhận, các địa phương đã thu hút dự án một cách ít có chọn lọc, nhất là giai đoạn đầu nên đã không tránh khỏi những doanh nghiệp FDI không có công nghệ tốt, tiêu tốn nguyên liệu, sức cạnh tranh sản phẩm chưa cao. Một số ít doanh nghiệp FDI vẫn chưa đảm bảo được xử lý chất thải, ảnh hưởng đến môi trường. Còn mong muốn thu hút FDI công nghệ cao, chất lượng cao chưa đạt mục đích đặt ra.
Ông Bùi Quách Tuyến, Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và môi trường thẳng thắn nêu rõ: “Rất nhiều dự án FDI đều giống nhau ở một điểm quan trọng đó là hướng đến việc khai thác tài nguyên giá rẻ của Việt Nam. Tài nguyên này có thể là đất, là nước, là môi trường… tất cả đều với chi phí quá thấp.”
Ông Tuyến cảnh báo: “Xu hướng xuất khẩu ô nhiễm từ các nước phát triển sang các nước đang phát triển thông qua FDI ngày càng gia tăng và Việt Nam có nguy cơ trở thành một trong những nước có mức nhập khẩu ô nhiễm cao.
Thực tế thời gian qua cho thấy các doanh nghiệp FDI đã cho nhập khẩu công nghệ, thiết bị máy móc “dưới chuẩn”, cũ kỹ, lạc hậu vào Việt Nam. Chưa kể, có không ít doanh nghiệp FDI gây ô nhiễm môi trường tự nhiên và khai thác lãng phí tài nguyên thiên nhiên, mà bài học về Vedan là một ví dụ điển hình.

Ngoài ra, đó là vụ Công ty Tung Kuang xả thải ra môi trường, rồi Phòng Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường (PC49, Công an tỉnh Phú Thọ) đã phát hiện Công ty TNHH một thành viên PangRim Neotex với hành vi tương tự. Gần đây, Công ty Xi măng Chinfon (Hải Phòng) cũng đã bị người dân phong tỏa do “đầu độc” môi trường bằng khói bụi,…
Nguyên nhân nằm chính ở chúng ta. Theo vị thứ trưởng này, các tiêu chuẩn về môi trường của chúng ta quá thấp và đây chính là điểm hấp dẫn FDI.
25 năm: chỉ có 5% FDI công nghệ cao?
Định lượng cảm nhận dường như bi quan của ông Tuyến về FDI, một cuộc khảo sát của VCCI và USAID/VNCI gần đây đã cho hiện rõ bức tranh thu hút FDI rất đáng lo ngại.
Hiện nay, 67% doanh nghiệp FDI hoạt động ở Việt Nam là thuộc ngành sản xuất có giá trị gia tăng thấp. Tính trung bình trên cả nước, chỉ khoảng 5% nhà đầu tư tham gia vào sản xuất công nghệ hiện đại như công nghệ thông tin và truyền thông, khoảng 5% khác tham gia các dịch vụ khoa học, kỹ thuật, 3,5% tham gia ngành bảo hiểm, tài chính có kỹ năng quản lý hiện đại, lao động trình độ cao.
Về thu hút FDI trong lĩnh vực môi trường, theo báo cáo mới đây nhất này 20/2 năm nay của Cục Đầu tư nước ngoài, lĩnh vực cấp nước và xử lý chất thải tính từ năm 1988 tới nay mới chỉ có 28 dự án trong tổng số 13.530 dự án FDI đầu tư vào nước ta hiện đang còn hiệu lực, chỉ chiếm 0,2%. Tổng vốn đầu tư đăng ký của 28 dự án này là 710.084.540 USD trong tổng số 199.703.267.764 USD tổng vốn đầu tư của tất cả các dự án tại Việt Nam, chiếm 0,36%.
Năm 2009, chúng ta có 5 doanh nghiệp FDI đầu tư vào Việt Nam trong lĩnh vực này với tổng vốn đăng ký là 8.700.000 USD; năm 2011 có 3 doanh nghiệp FDI đầu tư với tổng số vốn đăng ký là 323.210.000 USD. Và hai tháng đầu năm 2012 có 1 doanh nghiệp FDI đầu tư với số vốn đăng ký là 200.000 USD.
Quyền từ chối FDI bất lợi
Theo Ông Nguyễn Mại – Chủ tịch Hiệp hội DN đầu tư nước ngoài, thực trạng đáng buồn là, nhiều địa phương, ban quản lý KCN, KKT chưa thực hiện đầy đủ quyền lựa chọn của mình, bị động với ý đồ của nhà đầu tư, do vậy phá vỡ quy hoạch ngành, vùng lãnh thổ, không bảo đảm lợi ích dân tộc trong việc thu hút FDI.
Giải pháp nâng cao chất lượng dòng vốn FDI không nên nằm quá nhiều ở những hệ thống ưu đãi tài chính hiện nay. Ví dụ như, ưu đãi thuế đang có tác dụng như một lực hút FDI nhưng không đồng đều đối với các nhà đầu tư và các vùng lãnh thổ. Nhà đầu tư là doanh nghiệp vừa và nhỏ coi trọng ưu đãi thuế, trong khi nhà đầu tư lớn với chiến lược dài hạn đòi hỏi phải có môi trường pháp lý minh bạch, công khai và ổn định, cơ sở hạ tầng kỷ thuật tốt, nguồn nhân lực chất lượng cao.
Ưu đãi này có thể có tác động tích cực ở những địa phương có điều kiện tự nhiên thuận lợi, nhưng không thực sự hấp dẫn đầu tư vào các tỉnh miền núi mà cơ sở hạ tầng kém phát triển.
Theo TS Mại, hoạt động mời chào FDI hiện vẫn còn thụ động. Đáng lẽ, các địa phương cần phải phát huy vai trò chủ động để có quyền lựa chọn. Đơn cử như, nếu dự án phù hợp với quy hoạch phát triển, ý đồ của chính quyền địa phương thì chính quyền địa phương cần cân nhắc xem nên chọn nhà đầu tư nước ngoài hay nhà đầu tư trong nước.
Nếu chưa có quy hoạch, chưa có ý đồ, khi có nhà đầu tư nước ngoài bày tỏ ý muốn thực hiện dự án thì cần nghiên cứu tính khả thi của dự án kể cả lựa chọn địa điểm đầu tư, thị trường, các ưu đãi trước khi ra quyết định. Bước thứ ba, khi đã quyết định chọn nhà đầu tư nước ngoài thì nên ưu tiên cho doanh nghiệp đến từ nước nào để có được công nghệ hiện đại, thúc đẩy R&D, bồi dưỡng nguồn nhân lực.
“Trên thực tế, các địa phương còn lạm dụng ưu đãi cho FDI đến mức tôi biết có địa phương, giao đất cho nhà đầu tư thu rất thấp, đến mức phải vay của nhà đầu tư để trả tiền thuê đất cho nông dân”, ông Mại nói.
“Ta có quyền lựa chọn nhà đầu tư, và lựa chọn cách thức ưu đãi, kể cả phi tài chính để đủ hấp dẫn, thu hút nhà đầu tư cạnh tranh với các quốc gia xung quanh”, TS Nguyễn Mại khuyến cáo.

Theo Vietnamnet

Thẻ

Về người đăng

IA Vietnam

Bình luận

Đăng bình luận

Quảng cáo

Bài viết mới

Share This
IA VIETNAM - Đăng ký nhận tạp chí miễn phí

Điền thông tin của bạn và gửi về cho chúng tôi, IA Vietnam sẽ tư vấn và gửi cho bạn. Cảm ơn bạn đã hợp tác cùng chúng tôi

    X
    NHẬN TẠP CHÍ