Việt Nam có 250 doanh nghiệp đủ năng lực tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu

Khoảng 250 doanh nghiệp Việt Nam đủ năng lực để tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, nhưng cũng chỉ mới cung ứng phụ tùng thay thế, lắp ráp gia công.

Báo cáo Ngân hàng Thế giới (WB) mới công bố cho biết, kinh tế Việt Nam đang đứng trước ngã rẽ, một là tiếp tục làm cứ điểm xuất khẩu với giá trị gia tăng thấp, hai là có thể tận dụng làn sóng tăng trưởng để đa dạng hóa, vươn lên trong chuỗi giá trị toàn cầu để mang về giá trị gia tăng cao.

Trước nguy cơ bị thụt lùi về kinh tế, không còn cách nào khác chúng ta phải cố gắng tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu. Tuy nhiên, “chen chân” như thế nào vào chuỗi giá trị vẫn là câu chuyện nan giải.

Chỉ chiếm 0,32% thị trường thế giới

Việc kết nối doanh nghiệp (DN) trong và ngoài nước được nhận định là còn mờ nhạt, hiệu ứng lan tỏa về công nghệ và năng suất lao động từ đối tác nước ngoài đến khu vực DN trong nước còn hạn chế. Điều đáng lo ngại nhất là DN tư nhân rất khó khăn, rất ít DN đủ sức kết nối vào chuỗi sản xuất toàn cầu. Theo số liệu của VCCI, hiện chỉ khoảng 250 DN đủ năng lực để tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, nhưng cũng chỉ mới cung ứng phụ tùng thay thế, lắp ráp gia công chứ chưa phải các sản phẩm chính.

Trao đổi tại Diễn đàn “Nâng cao năng suất – Tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu”, Ông Võ Tân Thành – Phó Chủ tịch VCCI, Giám Đốc VCCI-HCM cho rằng, 250 DN đủ năng lực tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu là chỉ tính riêng về hàng hoá. Nếu bao gồm cả dịch vụ thì số DN có thể lớn hơn. Tuy nhiên, dù tính toán như vậy thì nhìn chung số lượng DN có thể tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu vẫn còn rất hạn chế. “Nếu xét riêng về thương mại hàng hóa, Việt Nam chỉ chiếm khoảng 0,32% toàn bộ thị trường thế giới, trong khi đó dân số chiếm tới 1,3%. Như vậy, có thể thấy nước ta đang còn đi rất chậm trên bước đường này và dư địa khai thác vẫn còn rất lớn”.

Cũng tại Diễn đàn “Nâng cao năng suất – Tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu” Theo ông Brian Mtonya – Chuyên gia kinh tế cấp cao, Ngân hàng Thế giới: "Việt Nam có thể tiếp tục tăng trưởng như một nền tảng xuất khẩu cho Chuỗi cung ứng toàn cầu và chuyên về các chức năng lắp ráp có giá trị gia tăng thấp, với quá trình công nghiệp hóa xảy ra trong những khu vực ít liên quan đến nền kinh tế hoặc xã hội ở phạm vi rộng hơn. Hoặc có thể tận dụng được làn sóng tăng trưởng hiện tại để đa dạng hoá và thúc đẩy chuỗi cung ứng với các chức năng có giá trị gia tăng cao hơn và nắm bắt cơ hội để thúc đẩy hình thành và phát triển các doanh nghiệp nội địa năng động, sáng tạo và độc lập có khả năng phát triển các sản phẩm "được làm tại Việt Nam".

Tuy nhiên thành công trong cả hai lĩnh vực này sẽ đòi hỏi các nhà hoạch định chính sách của Việt Nam phải nhìn nhận quá trình phát triển theo cách khác và xem xét toàn diện hơn các thực tiễn mới của nền kinh tế toàn cầu. Theo ông Brian Mtonya những gì cần làm trước tình hình này là:.Điều chỉnh mục tiêu của chính sách công nghiệp cho phù hợp với nhu cầu nâng cấp; Tận dụng FDI để phát triển các ngành công nghiệp phụ trợ trong nước; Hỗ trợ các doanh nhân trong nước và các doanh nhân hồi hương phát triển thương hiệu "made in Vietnam" cho thị trường trong nước, khu vực và toàn cầu.

Lời giải cho bài toán khó

Theo ông Brian Mtonya , Việt Nam có tỷ lệ giá trị xuất khẩu trên GDP cao hơn nhiều nước. Tuy nhiên, DN FDI đóng góp trên 50% giá trị công nghiệp chế tác và trên 70% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam. Tuy nhiên, nhóm hàng xuất khẩu lớn mà DN FDI đang giành lợi thế phần lớn lại là gia công, lắp ráp như điện thoại và linh kiện; dệt may, da giày; máy tính… Muốn đất nước phát triển thì phải dựa trên năng lực thực sự của nền kinh tế nội địa.

Theo nhận định của Ông Võ Tân Thành – Phó Chủ tịch VCCI, kết nối giữa các DN FDI và DN cung ứng trong nước còn tương đối yếu. Bên cạnh nguyên nhân khách quan đến từ phía các DN FDI, ông Thành cho rằng sự hạn chế trong kết nối này còn đến từ chính phía chúng ta. Cụ thể, với chính sách tỷ giá và lãi suất cao như hiện nay, rất khó để DN Việt Nam có thể cạnh tranh được với các DN cung ứng từ một số nước khác. “Chẳng hạn như DN Nhật, lãi suất nước họ rất thấp. Họ vay vốn và vào Việt Nam đầu tư thì có lợi thế hơn DN chúng ta. Sự kém cạnh tranh là một trong những lý do khiến nhiều DN Việt phải lắc đầu ngao ngán”.

Vẫn theo ông Thành, công nghiệp hỗ trợ cũng đòi hỏi hướng ngoại rất mạnh, cần phải có thị trường xuất khẩu. Tuy nhiên, với chính sách tỷ giá như hiện nay thì DN Việt cũng gặp nhiều khó khăn. “Nếu chúng ta không thay đổi cơ chế chính sách, tạo ra đòn bẩy để phát triển DN thì Việt Nam vẫn chỉ tham gia chuỗi giá trị toàn cầu ở công đoạn lắp ráp, giai đoạn cuối có hàm lượng gia tăng thấp”.

Samsung sẽ đào tạo cho 1.000 doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng

Hiện nay, mới có khoảng 30 doanh nghiệp cung cấp linh kiện điện tử cho Samsung tại Việt Nam và đều là các doanh nghiệp FDI mà chưa có doanh nghiệp nội địa nào. Ngoài ra, trong nước mới có khoảng 25 doanh nghiệp nội địa là nhà cung ứng linh kiện cấp 1 cho Samsung.

Tại phiên họp Quốc hội thảo luận về tình hình Kinh tế- Xã hội, Bộ Công Thương nêu quan điểm về vấn đề phát triển công nghiệp hỗ trợ, thúc đẩy gắn kết theo chuỗi giá trị của các doanh nghiệp trong nước với các doanh nghiệp FDI, đặc biệt là các Tập đoàn lớn của nước ngoài đầu tư sản xuất tại Việt Nam.

Bộ nhận định việc thu hút đầu tư nước ngoài là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước ta. Tuy nhiên, kèm theo đó là yêu cầu phải tạo được sự gắn kết, tham gia có hiệu quả vào chuỗi sản xuất và cung ứng của các doanh nghiệp trong nước vào hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp FDI, đặc biệt là các Tập đoàn quy mô toàn cầu. Đây là bài toán lớn cần được giải quyết một cách hiệu quả để có thể bảo đảm tăng trưởng bền vững và hiệu quả cho lĩnh vực công nghiệp nói riêng và toàn bộ nền kinh tế nước ta trong thời gian tới.

Việt Nam đã có bước thành công ban đầu khi thu hút được các nhà đầu tư lớn trong nhiều lĩnh vực vào đầu tư và xây dựng tổ hợp sản xuất quy mô lớn. Đây là nền tảng quan trọng để phát triển lĩnh vực sản xuất chủ yếu của nước ta trong thời gian tới. Tuy nhiên, rõ ràng là rất cần có bước chủ động tiếp theo để phát huy được lợi thế này. Phải tận dụng cơ hội này để thúc đẩy các doanh nghiệp trong nước, trong đó có các doanh nghiệp khởi nghiệp, tham gia vào chuỗi cung ứng, sản xuất cũng như hậu cần xung quanh các trụ cột này.

Tất nhiên ở đây có vai trò của Chính phủ, trực tiếp nhất là Bộ Công Thương trong việc tạo ra cơ chế chính sách và môi trường thuận lợi để kích thích quá trình này, thúc đẩy tạo điều kiện để các doanh nghiệp trong nước có thể tham gia nhanh chóng vào các chuỗi giá trị này. Đơn cử trong lĩnh vực điện tử, hiện nay, mới có khoảng 30 doanh nghiệp cung cấp linh kiện điện tử cho Samsung tại Việt Nam và đều là các doanh nghiệp FDI mà chưa có doanh nghiệp nội địa nào. Bên cạnh đó, trong nước mới có khoảng 25 doanh nghiệp nội địa là nhà cung ứng linh kiện cấp 1 cho Samsung.

Để thúc đẩy sự tham gia của các doanh nghiệp trong nước vào hệ thống cung ứng của Samsung, Bộ Công Thương và Công ty TNHH Samsung Việt Nam đã phối hợp xây dựng chương trình Chương trình đào tạo về quản lý sản xuất và quản lý chất lượng cho các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ tại Việt Nam, đặc biệt là nhằm tìm kiếm các nhà cung cấp linh kiện tiềm năng cho Samsung.

Cụ thể, Samsung dự kiến đào tạo cho khoảng 1.000 doanh nghiệp Việt Nam trong giai đoạn 2018 - 2020 về quản lý sản xuất và quản lý chất lượng, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp này được tiếp cận và áp dụng các tiêu chuẩn quản lý sản xuất, quản lý chất lượng tiên tiến trên thế giới, với tổng kinh phí đào tạo khoảng 800.000 USD. Các doanh nghiệp tham gia đào tạo sau đó sẽ có thể được đánh giá để trở thành các nhà cung cấp linh kiện (cấp 2 hoặc cấp 1) tiềm năng cho Samsung điện tử Việt Nam.

Với các lĩnh vực khác, đặc biệt là trong các ngành công nghiệp chế biến chế tạo, Bộ Công Thương cũng đang tập trung xây dựng và triển khai các chương trình phối hợp tương tự để từng bước nâng cao năng lực của doanh nghiệp, tạo điều kiện để doanh nghiệp kết nối thị trường và trở thành các nhà cung cấp linh kiện tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu của các ngành sản xuất công nghiệp lớn trên thế giới mà Việt Nam có điều kiện và lợi thế tham gia.

Suri Nguyễn



Tin mới
Sản phẩm & dịch vụ
Sự kiện
Hoạt động
Copyright by Industrial Automation Magazine Vietnam
Sponsor by: Ministry Of Industry and Trade (MOIT)
All rights reserved of IAVIETNAM.net
Add: 224 Dien Bien Phu st, Ward 7, District 3, HCMC
Tel: +84 903 013616
Email: info@iavietnam.net