Diễn đàn kinh tế thế giới: "Những yếu tố cần thiết để Việt Nam sẵn sàng cho cách mạng công nghiệp 4.0"

Với 52 triệu người đang sử dụng Internet, đứng thứ 5 châu Á - Thái Bình Dương và 55% dân số sử dụng điện thoại thông minh, Việt Nam được cho là có một nền tảng vững chắc trong việc nắm bắt cơ hội phát triển kinh tế xã hội từ cuộc cách mạng công nghệ 4.0. 

Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 mặc dù mang đến những sự đột phá không thể phủ nhận, nhưng cũng đặt ra rất nhiều thách thức cho tương lai của nền sản xuất. Các công nghệ mới như Internet of Things, trí tuệ nhân tạo, thiết bị đeo tay, blockchain và robot đang thúc đẩy sự phát triển của các kỹ thuật sản xuất mới. Theo đó, mô hình kinh doanh và các chuỗi giá trị cơ bản sẽ biến đổi hoàn toàn nền sản xuất toàn cầu. Báo cáo của WEF đưa ra đo lường về các yếu tố và điều kiện cần thiết để chuyển đổi hệ thống sản xuất và đánh giá sự sẵn sàng cho nền sản xuất tương lai của 100 quốc gia trên thế giới. Theo đó, chỉ một số ít quốc gia hưởng lợi và vượt trội từ sự phát triển này. 

Theo báo cáo này, hệ thống sản xuất trên toàn cầu sẽ phải biến đổi để thích ứng, đáp ứng với những thách thức trong tương lai, và các nước trên thế giới sẽ phân cực: chỉ có 25 nước sẽ hưởng lợi từ cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư. 25 quốc gia trên chủ yếu đến từ các khu vực châu Âu, Bắc Mỹ và Đông Á, sở hữu hơn 75% giá trị sản xuất toàn cầu và tiếp tục có khả năng tăng trưởng thị phần trong tương lai. Hơn nữa, khoảng 70% doanh thu của thị trường robot rơi vào các nước như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Đức và Hoa Kỳ, trong đó, Đức, Nhật Bản và Hoa Kỳ chiếm vị trí thống trị trong việc sản xuất ra những robot có giá trị cao, còn hơn 90% các quốc gia ở các khu vực Mỹ La tinh, Trung Đông, Châu Phi, châu Á (trong đó có Việt Nam) được xếp vào hạng còn non kém.
 
Các yếu tố về đổi mới sáng tạo công nghệ và giáo dục - chuẩn bị cho cách mạng công nghiệp 4.0 của Việt Nam đều đang ở mức thấp. Cụ thể, Việt Nam đứng thứ 90/100 về Công nghệ và Đổi mới (Technology & Innovation); xếp thứ 92/100 về Công nghệ nền (Technology Platform); xếp thứ 77/100 về Năng lực sáng tạo; xếp hạng 70/100 về Nguồn lực con người. Tổng cộng, Việt Nam chỉ đạt 4,9 trên thang điểm 10 về mức độ sẵn sàng với cách mạng 4.0.

Tuy nhiên, trên thực tế, công nghệ 4.0 lại là vấn đề được quan tâm nhiều nhất ở Việt Nam trong thời gian gần đây. Ai ai cũng có thể nói về cách mạng 4.0, cũng có vẻ am hiểu những thuật ngữ mới như IoT, big data, điện toán đám mây hay blockchain. Các hội thảo, bàn tròn về cách mạng 4.0 được tổ chức khắp nơi. Việt Nam dường như hiểu rất rõ tầm ảnh hưởng của cuộc cách mạng này. 

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã từng khẳng định tại hội thảo SMART INDUSTRY WORLD 2017, rằng: "Cách mạng công nghệ 4.0 là cơ hội để thực hiện khát vọng phồn vinh của dân tộc. Tận dụng cơ hội từ cuộc cách mạng này là yếu tố then chốt, quyết định sự thành công của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước". Bên cạnh việc nhận thức được tầm quan trọng của CM 4.0, Việt Nam cũng nhận diện được những thách thức mà cuộc cách mạng này mang đến như các vấn đề về an ninh mạng, năng lượng, chuỗi giá trị và đặc biệt là nguồn nhân lực. Nhưng dường như để bắt kịp chuyến tàu này, Việt Nam cần phải bắt tay vào hành động một cách quyết liệt hơn.

2018: Năm hội tụ của blockchain, trí tuệ nhân tạo và Internet kết nối vạn vật

Blockchain - công nghệ đứng đằng sau hầu hết các đồng tiền ảo hiện đang vẫn còn ở giai đoạn sơ khai. Năm 2017 đã chứng kiến một số điểm cơ bản về cách mà hạ tầng mới này được sử dụng, bao gồm việc Sở Giao dịch Chứng khoán Australia thông báo thay thế quy trình thanh toán sau thương mại bằng hệ thống của blockchain. Điều này nhắc người ta nhớ đến quá trình thay đổi của các doanh nghiệp lớn vào cuối những năm 1990, đầu những năm 2000 khi các doanh nghiệp này chuyển từ phần mềm trên máy chủ sang phần mềm trên nền tảng web. 

Sự thay đổi này đã tạo ra quá trình chuyển đổi trở thành trực tuyến đối với chuỗi cung ứng và các quy trình mua sắm. Những nghiên cứu về tỷ lệ lợi nhuận ròng (ROI) đã được tiến hành nhằm đánh giá chi phí thay thế các hệ thống đã có với hệ thống mới. Hai mươi năm sau, ROI đã chứng minh cho những hành động đúng đắn lúc đó nhưng tại thời điểm mới bắt đầu, rất nhiều doanh nghiệp đã nhìn sự thay thế đó là một sự mạo hiểm đáng kể.

Tương tự như vậy, sẽ có rất nhiều công ty thuộc các ngành công nghiệp sẽ có cái nhìn về cách mà công nghệ blockchain tạo ra hiệu quả và các mô hình kinh doanh tiềm năng trong tương lai. Không chỉ vậy, người ta còn rất hứng thú với sự kết hợp giữa blockchain với các công nghệ mới nổi hiện nay như trí tuệ nhân tạo (AI), an ninh và Internet kết nối vạn vật (IoT). Do đó, năm 2018 được kỳ vọng sẽ là năm chứng kiến sự hội tụ của các công nghệ tiên tiến trên, tạo ra hệ máy tính phân tầng và nền tảng truyền thông của tương lai dù việc này về bản chất sẽ đòi hỏi rất nhiều trí thông minh.

Bên cạnh đó, sự phát triển chất bán dẫn sẽ tiếp tục với khả năng tính toán tiên tiến trong các thiết bị ngày càng trở nên nhỏ hơn. Với việc các thiết bị trở nên ngày càng thông minh, các hoạt động thông minh trên nền tảng blockchain sẽ hoạt động tốt hơn với khả năng phân tích dữ liệu tiên tiến hơn. Sự mở rộng của nhiều số liệu hơn và quá trình xử lý thông minh hơn sẽ cho phép các dữ liệu ngày càng nhiều cho các công ty và con người, thay vì việc sở hữu dữ liệu độc quyền như hiện nay tại một số công ty như Facebook hay Google.

Quan trọng hơn là, dữ liệu sẽ ngày càng trở nên đa dạng, đại diện cho thế giới chúng ta đang sống thay vì bị lọc và kiểm soát bởi một vài công ty hay tại một số khu vực. Có thể tất cả những viễn cảnh trên sẽ không xảy đến trong năm tới nhưng tương lai ấy là điều chắc chắn và sẽ tạo ra sự thay đổi lớn hơn cả Internet đã làm. Mặc dù điều này có thể không xảy ra trong năm tới, nhưng chúng tôi đã bắt đầu một cuộc diễu hành không thể tránh khỏi đối với tương lai đó, một điều sẽ trở nên biến đổi hơn cả Internet.

Ứng dụng Internet vạn vật chưa tương xứng với tiềm năng

Báo cáo mới đây do Nhóm Ngân hàng Thế giới công bố đang chỉ ra sự dịch chuyển tích cực trong sử dụng Internet vạn vật của chính phủ các nước vào mục đích phục vụ công dân nhưng hiện vẫn nằm trong giai đoạn thí điểm, chưa tương xứng với những gì được đồn thổi. Theo đó, ứng dụng Internet vạn vật (IoT) của khối nhà nước vẫn còn trong thời kỳ sơ khai và phần lớn các dự án thí điểm chỉ tập trung ở một số ý tưởng khá giống nhau như hệ thống đèn đường thông minh, quản lý giao thông vận tài, xử lý rác thải rắn hay an ninh công cộng.

Khu vực kinh tế tư nhân được đánh giá đi trước một vài bước trong khi hầu hết các cơ quan chính phủ vẫn còn khá xa lạ với IoT. Báo cáo cũng chỉ ra rằng cho đến nay, vẫn chưa có nhiều khung chính sách, thể chế rõ ràng, tạo thuận lợi cho IoT như các quy định, quy chế về kiểm định tại chỗ, dữ liệu hay bảo mật. Dữ liệu là yếu tố trọng tâm của IoT nhưng việc hiểu biết về giá trị cũng như quản lý dữ liệu chưa thống nhất. Đặc biệt, hạ tầng riêng phục vụ IoT vẫn là một rào cản lớn, ngay cả tại những nước phát triển.

Báo cáo “Internet vạn vật: Từ truyền thông đến hiện thực” của Nhóm Ngân hàng Thế giới cũng chỉ ra những đặc điểm chung của các chương trình thí điểm thành công và đưa ra đề xuất với chính phủ các nước. Cụ thể, lãnh đạo biết khơi nguồn cảm hứng là một yếu tố quan trọng để khởi động dự án, thúc đẩy tiến độ và duy trì đà phát triển; mô hình đô thị thông minh là động lực chính của các chương trình IoT. Ngoài ra, chú trọng yếu tố địa phương cũng như phát triển mô hình bền vững thông qua đối tác công tư cũng sẽ giúp ứng dụng IoT thành công. 

Báo cáo đề xuất rằng Nhà nước cần chủ động, liên tục tham gia vào quá trình xây dựng chính sách, tạo cân bằng về thể chế, đảm bảo sự phù hợp với định hướng chung và các mục tiêu chiến lược. Bên cạnh đó, cần khuyến khích xây dựng các chương trình, cơ chế hợp tác nhà nước - tư nhân - viện, trường cũng như nghiên cứu, ứng dụng các mô hình kinh doanh tại chỗ. 

Quang Duy


Tin mới
Sản phẩm & dịch vụ
Sự kiện
Hoạt động
Copyright by Industrial Automation Magazine Vietnam
Sponsor by: Ministry Of Industry and Trade (MOIT)
All rights reserved of IAVIETNAM.net
Add: 224 Dien Bien Phu st, Ward 7, District 3, HCMC
Tel: +84 903 013616
Email: info@iavietnam.net